"Deze vragen speelden niet toen ik begin 1998 met mijn bedrijf startte", zegt Monique van Schijndel. "Websites voor eenmanszaken waren toen niet actueel. Daarin is pas de laatste twee jaar verandering gekomen. Nu houdt het onderwerp mij wel bezig, vooral omdat ik aan het nadenken ben over de weg die ik met mijn bureau 'Monique van Schijndel Teksten' verder wil inslaan." Dat lag anders voor Jolanda Pikkaart. Voor haar stond buiten kijf dat ze vanaf de officiële oprichtingsdatum van haar bedrijf, 1 januari 2000, over een website wilde beschikken. Niet voor niets noemde ze haar bureau 'JP een link naar schrijven'.
Hun bedrijven zijn niet helemaal met elkaar vergelijkbaar. Van Schijndel houdt zich bezig met journalistiek en communicatieadvies. Ze werkt nu op projectbasis voor het ministerie van Economische Zaken. Als ze over enkele maanden haar werkzaamheden voor EZ heeft afgerond, wil ze definitief voor de journalistiek of voor communicatie kiezen. Pikkaart schrijft zowel veel voor bladen als voor internet en is als docent webschrijven onder meer verbonden aan Forum, een onderdeel van de Faculteit Communicatie en Journalistiek van de Hogeschool Utrecht. Voor beiden geldt dat ze positief tegenover technologische ontwikkelingen staan.

Professioneel
Van Schijndel formuleert weloverwogen en snel. "Stel dat ik uitsluitend als journalist verder ga. Dan moet ik me eerst afvragen wat ik met een eigen website wil bereiken. Ik kan er informatie over mijzelf, mijn manier van werken en voorbeelden van artikelen op kwijt. Het staat professioneel als ik de site op mijn visitekaartje kan vermelden, maar zitten potentiële klanten wel op zo'n site te wachten? Nog nooit heeft iemand mij erom gevraagd. Nu neem ik gewoon een map met artikelen mee naar klanten die deze anderhalve week ter inzage mogen houden. Of ik mail enkele teksten. En is een journalist op internet zoeken niet hetzelfde als de telefoongids raadplegen? Bovendien zoeken potentiële klanten mij niet via de gids maar komen via anderen binnen. Dat is vanaf het begin zo geweest. Die luxe positie heb ik zelf verworven."

Onderzoek
Als ze een keuze heeft gemaakt, beslist Van Schijndel of ze een website voor haar bedrijf gaat opzetten. Ze neemt haar besluit op grond van een behoefteonderzoek onder potentiële klanten. Verwachten zij dat Van Schijndel anno 2002 een eigen site heeft en zo ja wat is de meerwaarde? Misschien vinden klanten het prettiger om informatie 'lekker ouderwets' uit de hand te lezen dan vanaf een beeldscherm. Daarnaast wil Van Schijndel enkele freelance journalisten naar hun ervaringen vragen. Is bijvoorbeeld haar vrees terecht dat allerlei mensen de artikelen die op je site staan, misbruiken voor hun eigen teksten en met je ideeën aan de haal gaan? Of is dat nu eenmaal het risico van het vak? Vinden zij dat een freelance journalist die ook teksten voor internet schrijft, nog wel zonder eigen site kan? Sturen surfers je vervelende post, ook als je een foto van jezelf achterwege laat en je adres zoveel mogelijk afschermt? Van Schijndel: "Ik wil vooral graag weten wat het rendement van een eigen website is, of deze je naamsbekendheid vergroot en je veel nieuwe klanten oplevert."

Internetfreak
Pikkaart weet nog precies de datum en het tijdstip waarop ze zeven jaar geleden met het medium kennismaakte. Sindsdien noemt ze zichzelf een internetfreak. "In die tijd had ik een baan als personeelsadviseur, schreef al vanaf mijn dertiende verhalen, en heb toen onmiddellijk enkele ervan op een eigen site gezet." In 1999 zegt Pikkaart haar baan op om een roman te gaan schrijven. Ze wil er echter iets naast doen en volgt het advies op van een journalist die ze via internet heeft leren kennen: voor opdrachtgevers artikelen schrijven op internet en over internet. Pikkaart gaat aan de slag en richt op 1 januari 2000 haar bedrijf op: 'JP een link naar schrijven'.
"Het was voor mij een uitgemaakte zaak dat op diezelfde datum mijn eigen website klaar moest zijn", licht Pikkaart rad pratend toe. "Als journalist kan ik niet zonder omdat ik veel voor internet schrijf. Bovendien geef ik bij Forum en SMI - en op freelance basis in company - cursussen webschrijven. Ik zie mijn site als dé manier om mijn naamsbekendheid te vergroten en potentiële klanten te werven. Zo werkt het ook in de praktijk. Mensen nemen via mijn site contact met mij op. Uitzondering vormen klanten die mij voor een artikel in een gedrukt tijdschrift benaderen. Dat gebeurt op de conventionele manier, vaak via via. Daarom blijf ik naast mijn website visitekaartjes gebruiken. Een bedrijfsfolder of apart cv heb ik niet. Die belanden in de prullenbak terwijl mijn site blijft."

Persoonlijk bedreiging
Vanaf het moment dat haar site de lucht inging, heeft Pikkaart haar privé gegevens zoveel mogelijk afgeschermd. "Je moet het niet iedere gek te gemakkelijk maken", was het advies dat ze van andere journalisten kreeg. Toch is ze een keer persoonlijk bedreigd. Dat gebeurde naar aanleiding van een column die ze op een site had geplaatst. Pikkaart tamelijk laconiek: "Tijdens een vakantie op Isla Magarita ergerde ik mij ontzettend aan het gedrag van andere vakantiegangers. Deze ervaringen heb ik in een column verwerkt en op de site van het Hollands Huishouden gepubliceerd. De medewerkers van een reisorganisatie lazen deze en waren bang dat mijn column in verkeerde aarde zou vallen bij vakantiegangers. Zij hebben me toen via de website geterroriseerd. Ze stuurden vreselijke e-mail." Een ander nadeel vindt Pikkaart dat ze via haar website veel spam ontvangt. "Deze komt vooral uit de Verenigde Staten en heeft niets met mijn beroep te maken. Zo ontving ik vandaag weer reclame voor dubieuze beleggingen en goedkope tandartsen. Ik lees die niet eens."

Kosten
Pikkaarts website (www.schrijven.net) is logisch van opbouw, geeft nuttige informatie en ziet er aantrekkelijk uit. Ze is er tevreden over. "Daniëlle Pos, eigenaar van bureau Dadoo.nl in Den Haag, heeft deze voor mij op basis van mijn oude site gerestyled en gebouwd. De kosten hiervoor bedroegen 2000 euro. Ik heb ook een onderhoudscontract bij haar afgesloten voor zo'n honderd euro per maand. Omdat je eigen bedrijf en internet zich verder blijven ontwikkelen is je site eigenlijk nooit af." Daarnaast schafte Pikkaart Dreamweaver aan, een programma waarmee ze zelf teksten kan aanpassen. De kosten hiervoor bedroegen circa 360 euro, een bedrag dat ze er graag voor over heeft. Ze schat dat ze aan het actueel houden van haar site ongeveer twee uur per week kwijt is. Behalve met het schrappen en toevoegen van teksten, besteedt ze tijd aan het in stand houden van links met andere sites, en beantwoordt ze vragen van bezoekers.

Monique van Schijndel en Jolanda Pikkaart zijn het roerend met elkaar eens: als je een eigen website wilt, doe het dan meteen goed. Investeer er de nodige tijd in want de site moet perfect van inhoud zijn en er goed uitzien. De nadruk hoort op de tekst te liggen en niet op bewegende plaatjes en muziekjes. Onderzoek van de Zweedse internetgoeroe Jacob Nielssen heeft immers uitgewezen dat het merendeel van de lezers - met uitzondering van bezoekers aan pornosites - op teksten reageert. Daarom bestaat zelfs het logo van Pikkaart uit letters. Beide freelancers zijn verbaasd over het aantal journalisten waarvan de website alleen een naam, adres en schimmig pasfotootje omvat: "Volslagen onbegrijpelijk. Dat moest eigenlijk worden verboden."

Mariëtte Schrader

literatuuropgave
Tijs van den Boomen en Wilma van Hoeflaken
Handboek freelancen 2002/2003
Amsterdam, Uitgeverij Nieuwezijds, 2002. 290 blz.
ISBN 90 5712 120 4

Willem Hendrikx
Schrijven voor het beeldscherm; internet, intranet, helpsystemen.
Den Haag, Sdu Uitgevers, 2000. 164 blz.
ISBN 90 5797 024 4

www.schrijven.net (website van Jolanda Pikkaart)

www.dadoo.nl (bureau van Daniëlle Pos voor het ontwerpen en restylen van websites)

Het artikel: 'Wel of geen eigen website voor freelance journalisten' verscheen in de bundel: 'Freelancen: maak werk van je hobby'. Tilburg, Fontys Hogeschool Journalistiek, april 2002.