Jolanda Pikkaart tekstschrijver freelance journaliste en schrijfster
 
Artikelen > Gezondheidszorg > Studeren met een handicap

Studeren met een handicap

Ben je doof, dan heb je het lastig bij een college. Zit je in een rolstoel hoe kom je dan in de les op de tweede verdieping? En ben je spastisch, hoe ga je dan je aantekeningen maken? En als je een niet-zichtbare chronische ziekte hebt, wie neemt je dan serieus. Betekent dat, dat je niet kunt studeren? Is het zo dat je met een handicap automatisch in de Sociale Werkplaats terechtkomt? Waarom? Je studeert toch met je hersenen, niet met je lichamelijke handicap!

Tijdens je studie zul je echter door beperkingen niet altijd alles kunnen volgen. Sommige mensen zullen overtuigd moeten worden dat je ondanks je handicap wel degelijk kunt studeren.

En naast je studie zul je waarschijnlijk nog genoeg belemmeringen tegen komen. Zoals bezoek aan de bibliotheek of het uitgaansleven. Richt je in eerste instantie op je mogelijkheden en je sterke kanten. Daarna kun je proberen creatieve oplossingen te verzinnen voor de hindernissen.

Niemand weet exact hoeveel jongeren met een handicap er nu precies aan hogescholen of universiteiten studeren. Dat het percentage erg laag is, is wel zeker. Waarom er zo weinig studeren, daar zijn wel ideeën over:

  • Gebrek aan voorlichting
  • De verwachtingen van de maatschappij
  • De gebrekkige fysieke toegang tot gebouwen
  • Het ontbreken van voorzieningen
  • Moeilijk te vinden stageplaatsen
  • Het (ontbreken) van beleid op de onderwijsinstellingen zelf
  • Gebrek aan budget bij onderwijsinstellingen

De instroom in het middelbaar onderwijs is veel groter. Dus hoeveel studenten kiezen onder hun niveau? Helaas zijn er niet genoeg gegevens voorhanden om een antwoord te kunnen geven. En iedere situatie is weer anders.

Een handicap hoeft niet altijd een hindernis te zijn voor een HBO-diploma, dat wordt vaak genoeg bewezen.

Een voorbeeld: Erwin Boven. Hij is 40 en heeft in 1998 de HEAO afgerond. Hij heeft een handicap, hoewel hij er zo natuurlijk mee om gaat dat je dat wel eens vergeet, hij is spastisch. Erwin heeft niet voor de gezondheidszorg gekozen, hij geeft persoonlijke coaching en verkoopt Juice Plus'. 

Welke beperkingen ben jij tegengekomen tijdens je studie?
Mijn problemen vielen wel mee, dat kwam door de ondersteuning vanuit de school (de Hanzeschool in Groningen red.). Ze gingen erg soepel met mij om. Het eerste jaar had ik ook al meteen een hele fijne klassenleraar, dat hielp.
Er waren wel eens wat kleine ergernissen. Ik maakte de tentamens op een computer van school. Soms stond deze niet opgesteld in het tentamenlokaal. Logistiek foutje. Als mensen bereid zijn om creatief mee te denken en actief helpen oplossingen te vinden, is er heel veel mogelijk.

Wat heeft je gestimuleerd om dit te bereiken?
Vanuit de middelbare school (een Mytyl school) zijn we op excursie geweest naar de Sociale Werkplaats. Wat mij opviel, was dat, (twintig jaar geleden) door de reguliere werknemers erg denigrerend werd gedaan over de mensen met een handicap. Er werden grove grappen gemaakt. Bijvoorbeeld "Ik heb liever dat jij dit zegt, dan iemand met zijn volle verstand". De grappenmaker zelf moest het hardst lachen. Vanuit de school werd over het algemeen tegenover veel mensen de Sociale Werkplaats als één van de twee mogelijkheden geopperd. De andere mogelijkheid was een activiteitencentrum. Ik besloot toen dat ik wilde studeren.

Daarnaast heeft het GAK ook geholpen. Toen ik naar de MEAO ging, had ik een computer nodig. Het GAK wilde de computer niet verstrekken, omdat ze er van uit gingen, dat ik toch nooit betaald werk zou krijgen. Daardoor werd ik enorm uitgedaagd om te laten zien dat ik de MEAO wel kon afronden. Weer een stimulans om het tegendeel te bewijzen. Dus bleef ik onthouden in plaats van intypen, maar ja dat was al zo vanaf de lagere school. Ik heb de computer uiteindelijk wel tot mijn beschikking gekregen, omdat ik toevallig draagkrachtige ouders heb.

De decaan op de HEAO heeft een gigantische rol gespeeld. Dat is de coördinerende factor geweest. Ik heb de opleiding niet in vier jaar, maar in zeven jaar gedaan. Zij heeft gezorgd voor het tijdschema, en de coördinatie geregeld. Ook heeft de school het notebook voorgefinancierd, die ze voor mij aangevraagd hadden bij het GAK.

Wat vind je van de houding van studenten met een handicap?
Het initiatief moet wel bij je zelf liggen. Anderen regelen niet alles voor je. Je moet een proactieve houding hebben. Wat ik van veel mensen met een handicap hoor, is dat het zo vervelend is, dat ze zo veel zelf moeten regelen. Het is je eigen verantwoording en jouw toekomst. Dus moet je er zelf achteraan.

Hoe denk je dat men meer jongeren met een handicap kan stimuleren om te gaan studeren?
Door er vanuit te gaan dat ook mensen met een handicap studeren. Over het algemeen worden jongeren met een handicap vanaf het eerste moment beschermd tegen tegenvallers. Door al die goede bedoelingen worden ze te veel gewezen op hun beperkingen en te weinig gestimuleerd om hun grenzen te verkennen.
Hier kan een taak voor de gezondheidszorg liggen. Vaak komt de hulp voor mensen met een handicap toch daar vandaan. Vandaar uit kun je mensen ook op een positieve wijze stimuleren. De beste manier is om te kijken naar de mogelijkheden die iemand heeft in plaats van naar de beperkingen.
Het lijkt alsof het gaat om voorzieningen, maar het gaat om de houding van de student en de omgeving.

Denk je dat het mogelijk is voor mensen met een handicap om in de gezondheidszorg te werken?
Waarom niet? Dit is natuurlijk heel afhankelijk van de soort handicap. Als je doof bent kun je lichamelijk de gezondheidszorg aan. Waarom zou een blinde geen fysiotherapeut kunnen zijn? En een beroep als bijvoorbeeld psychotherapeut. Waarom zou ik dat niet kunnen?
Het gaat allemaal om de houding:
Als je een gehandicapte bent, dan is het je identiteit. Als je een handicap hebt, dan is dat een stukje van jou, maar dan ben je niet.
Ik heb een handicap. Ik heb ook een HBO-opleiding afgemaakt.

Informatie:
Erwin Boven Voor vragen of reacties op het artikel. Of e-mail.
Handicap en Studie. Informatie en advies voor studenten met een handicap, hun ouders en onderwijsinstellingen.
Jopla platform van jongeren met een handicap.
Headlight Aanpassingen voor mensen met een handicap. Advies voor therapeuten.

©Jolanda Pikkaart.
Deze tekst wordt uitsluitend aangeboden voor persoonlijk gebruik.