Jolanda Pikkaart tekstschrijver freelance journaliste en schrijfster
 
Artikelen > Natuur > Met je kroost de natuur in. Ben jij een scharrelouder?

Met je kroost de natuur in. Ben jij een scharrelouder?

Buitenspelen in de natuur: het is goed voor de ontwikkeling,
vermindert kans op overgewicht, is ontspannend.
Waarom zitten kinderen dan toch achter de pc?

Met je kroost de natuur in
Tips: groen opvoeden
Waarom gaat ze niet gewoon naar de hei?
Het laatste kind in het bos
Meer weten?




Richard Louv is de auteur van de Amerikaanse bestseller ‘Het laatste kind in het bos’. De journalist en schrijver bracht in de Verenigde Staten een debat op gang over het gebrek aan echte natuurervaringen van kinderen. De schrijver maakt zich zorgen om de natuurarmoede bij kinderen en tracht door alle partijen in te zetten het tij te keren.

Ook in Nederland staat het onderwerp jongeren en natuur steeds meer in de belangstelling. De politiek en allerlei instanties houden zich ermee bezig. Kinderen en de natuur horen bij elkaar. Dat weten we allemaal, maar toch door de drukte komt het er vaak niet van. En weer is een week voorbij.

Samen op pad
Echte belevenissen in de natuur, zoals een grote golf die de pier overspoelt, een hert in de bosjes of het noodweer buiten de tent, dát worden de diep doorleefde jeugdherinneringen, kennis uit het natuurboek haalt het daar niet bij. Zelf ben ik opgegroeid met natuur. Hoewel we in Amsterdam woonden, was er altijd wel iets te beleven. We speelden op een braakliggend terrein, wandelden op zondag in het Amsterdamse bos en kampeerden op natuurcampings. Tijdens de vele wandelingen dwars door het bos of hoog gras vertelde mijn vader over slangen, we klommen in bomen en beleefden allerlei avonturen. Zelf heb ik een grote band met de natuur, maar mijn zus weer helemaal niet. Je kunt proberen te liefde over te brengen op je kinderen, maar een garantie is er niet.

Op dit moment woon ik vlak bij een natuurgebied met bos. We gaan met de kinderen regelmatig heen, maar hun vriendjes en vriendinnetjes kennen het terrein niet eens. Kennelijk komen ze er nooit.

Natuur om de hoek
Veel kinderen kennen wel de bedreigingen van de regenwouden, maar wanneer lieten jouw kinderen voor de laatste keer een rups over hun hand lopen, of lagen ze in het gras omhoog te kijken naar voorbij drijvende wolken?
Soms zullen ze mopperen, maar nadat ze zich losgemaakt hebben van hun mobiele telefoon, spelcomputer of televisie, rennen ze genietend door het bos. De meeste kinderen houden van zand en water, hutten bouwen of kastanjes of blaadjes zoeken in het bos.

Let eens op de boodschap die kinderen krijgen. Leren ze dat je de natuur maar beter kunt mijden? Enge mannen, het risico op vallen, teken en ander ongemak ligt op de loer, en natuurlijk wordt je vies. Daarnaast mag je vooral niets plukken en boomhutten zijn uit den boze. Kinderen krijgen zo onbedoeld van ouders, scholen en zelfs van natuurorganisaties mee dat natuur gevaarlijk is. Een andere reden dat kinderen minder scharrelen, is het verkeer. Daarnaast zijn de computer en de televisie ernstige concurrenten. Tel daar bij op dat kinderen het erg druk hebben met clubs en andere sociale activiteiten.

Natuurbeleving op maat
Jana Verboom is senior onderzoeker landschapsecologie bij onderzoeksinstituut Alterra in Wageningen.
"Vanaf een leeftijd van circa tien jaar willen veel kinderen niet meer mee het bos in. Er is een hoop ouderlijke overtuigingskracht voor nodig om ze mee naar buiten te krijgen. Maar als ze eenmaal buiten zijn, hebben ze het altijd naar hun zin! Mijn tip: ga iets zoeken of verzamelen. Begin met je kind een verzameling stenen, fossielen, schelpen of mineralen, van andere dingen kun je een fotoverzameling maken (paddenstoelen, kleuren van planten, boomschors). Ook belangrijk: kleintjes zijn dolenthousiast over de natuur. Voed ze met natuurervaringen zolang ze het leuk vinden en stimuleer hun enthousiasme. En leer ook van hun verwondering. Hoe een spin een web maakt of hoe een bloem eruit ziet, is eigenlijk heel bijzonder. Voor een peuter is het een wereldwonder. Wij lopen eraan voorbij zonder de schoonheid ervan te zien. Leef je in in de wereld van je kind en geniet met ze mee. Dat kan ook in het plantsoentje in je straat, je hoeft er niet voor naar de Veluwe op zondagmiddag. Dat is voor pubers wel weer leuk. Natuurbeleving op maat dus."

In het belang van de natuur
Natuurlijk willen we dat kinderen buiten spelen! Het stimuleert hun creativiteit en frisse lucht is goed voor ze. En op deze manier blijven ze weer een paar uur weg van hun elektronische activiteiten. En ook de natuur vaart er wel bij: als kinderen niet in de natuur spelen, dan krijgen ze er ook geen band mee. Zo verliezen we ook de natuurbeschermers van de toekomst.

Tips voor groen opvoeden
  • Geef je kind een klein tuintje, desnoods op het balkon of dakterras
  • Een braakliggend terrein, groen bij de speeltuin of de planten tussen de stoeptegels is al voldoende
  • Til een steen op en kijk naar de kleine beestjes die er onder leven
  • Wees zelf enthousiast over de natuur
  • Ga verzamelen en maak een seizoenstafel
  • Maak er een spel van: zoek de grootste gele bloem
  • Breng beestjes in huis, volg de ontwikkeling van een rups tot vlinder of van kikkervisje tot kikker. Laat je kind de beesten zelf weer vrij laten.
  • Voer de ouderwetse zondagse boswandeling weer in
  • Ga naar het park, het strand, een natuurgebied of kampeer op een natuurcamping
  • Geef de kinderen een droog- of verzamelboek
  • Laat de kinderen vrij spelen in de speelbossen van Staatsbosbeheer
  • Start een project. Laat je kind een onderwerp kiezen: een wielewaal zien, vlierbessenpannenkoeken bakken, het nest van een havik vinden en werk het samen uit.
  • Ga op jacht en verzamel een eigen maaltijd van: garnalen, mosselen, bessen, eetbare planten
  • v
Waarom gaat ze niet gewoon naar de hei?
“Mijn dochter Soumaya (11), is veel met mij in de natuur geweest, in het Bewaarde Land, met Natuurmonumenten en buiten kamperen. Op de camping heeft ze geen enkele behoefte aan televisie, gewoon heerlijk buiten, gezonde kleur, een harmonieus gevoel. En toch zie ik haar na school weer snel achter de televisie kruipen terwijl het prachtig weer is. Over het Bewaarde land is ze zeer enthousiast, omdat ze daar leuke dingen deed: kleurtjes zoeken, jezelf een rups voelen of op blote voeten in de modder lopen. Die televisie na school krijg ik hard teruggekaatst: "Ach, jij zit alleen maar achter de computer te werken!".

Soumaya speelt het liefst op de speelplaats achter ons huis tussen de flats. Waarom gaat ze niet gewoon met haar vriendinnen naar de hei? "Dat mogen die kinderen niet van hun ouders, ze moeten in zicht blijven, enge mannen en zo". Dus ‘lok’ ik haar maar gewoon mee de natuur in, nu met vriendinnetjes als gezelschap erbij! Ik hoop dat de liefde voor de natuur ook bij haar zal blijven hangen.
Agnes Meijs geeft praktische natuureducatie bij het Bewaarde land en via Natuurlijkheden

Het laatste kind in het bos
In het boek ‘Het laatste kind in het bos’ beschrijft de Amerikaanse journalist en schrijver Richard Louv hoe belangrijk contact met de natuur is voor opgroeiende kinderen. Louv beschrijft de gevolgen van een overgeorganiseerd kinderleven. Buitenspelen en contact met de natuur wordt tegenwoordig ontmoedigd door ouder, het onderwijs, maar ook door natuurorganisaties. Spelen in de natuur, is gevaarlijk, zonde van je tijd, verboden of slecht voor de natuur. En aan de andere kant staan de verleidingen van de televisie, computer en mobiele telefoon.

De gevolgen van natuurarmoede zijn volgens Louv ernstig: concentratieproblemen, overgewicht, depressie en gebrek aan zingeving. Buitenactiviteiten hebben, volgens verschillende onderzoeken, een positief effect op kinderen met ADHD. Jongeren maken zich wel zorgen over de natuur; maar dan vooral over het klimaatprobleem of het verdwijnen van de regenwouden. Aandacht voor de natuur om de hoek en zelf voelen, ruiken, horen en zien is er bijna niet. Louv heeft een Amerikaans netwerk opgericht om allerlei partijen samen te brengen en samen het probleem te verminderen. Hij ziet de natuur ook als een rustgevende plek voor ouders. De natuur in gaan kost tijd. Maar natuurtijd is net zo belangrijk als tijd om te slapen of te eten.

Meer weten?
www.hetlaatstekindinhetbos.nl
www.groenetoekomst.nl
www.natuurkind.nl
http://natuur-jongeren.startpagina.nl
http://natuurbeleving.org
http://www.natuurlijkheden.nl

©Jolanda Pikkaart verschenen in 02/2008 Educare