Jolanda Pikkaart tekstschrijver freelance journaliste en schrijfster
 
Artikelen > Natuur > Lesmateriaal: Kinderen en natuur

Lesmateriaal: Kinderen en natuur

Hoe bewegen planten?

Leeftijd

  • 4-6 jaar
Doel
  • In deze les leren de kinderen hoe planten bewegen om te kunnen overleven.

Kinderen trekken een jas aan als het koud is en smeren zonnebrand op tegen te veel zon. Ook planten beschermen zich. Tegen de kou, extreme hitte of tegen dieren en mensen. Dit kun je doen met stekels of doorns of met slimme trucs om water op te kunnen zuigen.

Hoe beschermen planten zich?
Pluk een weegbree en een brandnetel met tuin- of huishoudhandschoenen en neem die mee voor het kringgesprek.

Laat de kinderen de brandnetel zien. Vraag aan de kinderen waarom je brandnetels moet plukken met handschoenen aan. Ze prikken. Vraag de kinderen of zij ook wel eens door een brandnetel zijn geprikt. Hoe voelde dat? Wat doen ze nu als ze brandnetels zien? En zullen veel dieren brandnetels eten? Leg de kinderen uit dat het heel slim is van de brandnetel om te prikken. Dieren zullen de brandnetels niet zo snel opeten en ook mensen blijven uit zijn buurt.

Vraag de kinderen of ze nog andere planten weten die zich beschermen. Waarschijnlijk zullen ze de roos noemen en de cactus. Vraag de kinderen wat zij doen als het koud is (kachel aan, jas aan) en wat ze doen als het warm is (zwembadje, ijsje, kleren uit). Ook planten beschermen zich. Tegen de kou, extreme hitte of tegen dieren en mensen. Een cactus verzamelt water en heeft stekels in plaats van bladen omdat naalden minder water nodig hebben. En weinig dieren zullen proberen de cactus op te eten, want ze houden niet van eten dat prikt.

Kringgesprek:
Het is handig als de kinderen al weten, dat bloemen groeien door licht, water en aarde. Je gaat met de kinderen samen bekijken welke soorten bloemen je in de vaas hebt. Zijn ze allemaal hetzelfde, of zijn ze juist verschillend? Ze kunnen dezelfde soort bloem hebben, maar dan in een andere kleur. Ze kunnen ook andere bladeren hebben en andere stengels. Iedere soort heeft zijn eigen naam. Misschien dat er wel een paar soorten bij zijn, waar ze de naam van kennen. Pluk, als het kan, ook wat paardebloemen, die een bloem hebben, maar ook al zaad vormen. Als nu een bloem verwelkt is, krijgt hij zaadjes en uit die zaadjes komen altijd weer dezelfde soort bloemen. Voordat de bloem zaadjes kan laten groeien, moeten er kleine beestjes bij de bloem zijn geweest. Die nemen dan wat stuifmeelkorreltjes mee van een andere bloem.

Probeer de kinderen eens te laten ontdekken met een loepje of je die kleine stuifmeelkorreltjes kunt zien. Laat de kinderen dan eens nadenken waarom de bloemen zulke mooie kleuren hebben. Vlinders en bijen komen lekkere nectar drinken uit de bloemen. Van die nectar maken de bijen honing. Vlinders hebben hele lange roltongen om daar aan te komen. Als je bloemen hebt zoals klaver of dovenetel, kun je de kinderen laten proeven. Dikke hommels hebben geen lange tong. Die prikken gewoon een gaatje aan de zijkant van het bloemetje en zuigen dan de nectar eruit. Als je een klein bloempje open peutert,kun je de zoete nectar proeven. Ook om de insecten te lokken, hebben de bloemen zulke mooie kleuren. Als ze dan op de bloem landen, staan ze met hun pootjes op het stuifmeel. Dat plakt een beetje en zo nemen ze het mee naar de volgende bloem. Heel veel soorten bloemen hebben een geel hartje en een andere kleur bij de bloemblaadjes.

Zaadjes vangen
Nodig

  • Plakplastic en plakband of persorator en touw

Neem de kinderen mee naar het schoolplein of een plantsoentje in de buurt.

Doeblad
Schoenendoosproef
Illustraties: tekening schoenendoosproef en groei plantje.

  1. brandnetel
  2. weegbree (eventueel ook zuring en hondsdraf, is misschien teveel)
  3. foto blad met brandharen aan bovenkant
  4. illustratie plukken jonge blaadjes
  5. illustratie blaadjes in de pan
  6. illustratie soep eten
  1. verhaal door de juf over het bewegen van planten
  2. schoenendoosproef om de plant naar het licht te zien bewegen (doeblad schoenendoosproef)
  3. verhaal zaadjes verspreiden laat kinderen voorbeelden noemen van hoe planten bewegen. Dus hoe zaadjes zich verspreiden
  4. a. lucht, water, dieren, mens en vogels
    b. mieren
    c. klittenbollen vacht
    d. wind
    e. meedrijven water
    f.kleren mens
  5. Zaadjes vangen. Buiten plakplastic ophangen en kijken hoeveel zaadjes er opzitten na bv een dag.
Planten hebben geen pootje, maar soms is het wel handig als ze kunnen bewegen

PROEF 1 : Yannick en Gérome
* Maak de doos klaar volgens plan.
* Plaats het potje met aardappel in de doos aan de donkere zijde.
* Sluit de doos lichtdicht af en zet ze op een goed verlichte plaats.
Naast warmte en water hebben planten ook licht nodig om te groeien. De meeste planten groeien naar het licht toe of van de grond weg. Of ze zoeken hun weg door een doolhof, zoals in de schoenendoos

Doe-opdracht: Onder welke omstandigheden groeit tuinkers het best?
Je laat de kinderen onderzoeken wat de invloed van verschillende groeivoorwaarden (licht, water en warmte) op de groei van tuinkers is.
Laat de kinderen zelfstandig werken of per tweetal.
Je kunt deze activiteit ook met de hele klas doen, waarbij elke groep één groeivoorwaarde onderzoekt.

Benodigdheden:

  • zakje tuinkerszaad
  • minstens drie (margarine)bakjes
  • watten
  • water
  • eventueel een schoenendoos
  • eventueel een stukje gekleurde folie
Geef de kinderen bijvoorbeeld een blad met deze uitleg.

Bedek de bodem van de bakjes met een laag vochtige watten. Gebruik niet te veel water, omdat de zaadjes anders zullen gaan schimmelen.

Leg in elk bakje ongeveer twintig tuinkerszaadjes op de vochtige watten.

De watten zul je af en toe nog wat moeten bevochtigen.

Bij welke hoeveelheid licht verwacht je dat de tuinkerszaadjes het best zullen groeien? Probeer uit te leggen waarom. Stop één boon, of voor de zekerheid een aantal bonen in een glas gevuld met keukenpapier. Steek de bonen langs de glaswand. De bonen zullen razendsnel beginnen kiemen en groeien pijlsnel omhoog. Ook kan je het glas in een schoenendoos zetten. Maak van de doos een doolhof en laat een opening voorin de schoenendoes. De bonenplant zal zichzelf een weg zoeken naar het licht en zal zeker de opening vinden. Mooi om zien.

©Jolanda Pikkaart, verschenen in Natuur aan de basis